หลักการ HADRพื้นฐานประยุกต์ · อาสาสมัครและผู้ประสานงานฉบับเปิดรับการรีวิว

อาสาสมัครกับการทำงานร่วมกับชุมชน

ฝึกจับคู่คนกับงาน กำหนดขอบเขต รับฟังข้อเสนอ และส่งต่อเรื่องที่เกินบทบาท ผ่านแผนงานสมมติที่ตรวจสอบและปรับได้

ภาพจำลองประกอบบทเรียนด้าน HADR และการฝึก ไม่ใช่เหตุการณ์จริง
ภาพสร้างด้วย AI เพื่อประกอบการเรียนรู้ ไม่ใช่ภาพบันทึกเหตุการณ์จริง
บทเรียนสังเคราะห์จากแหล่งอ้างอิงที่ระบุ ยังไม่ผ่านการรับรองโดยผู้เชี่ยวชาญ กิจกรรมและเกณฑ์ประเมินเป็นข้อเสนอการเรียนรู้ของโครงการ

เรียนจบแล้วนำไปทำอะไรได้

จากผลลัพธ์ สู่หลักฐานที่มองเห็น

volunteer-community · v0.1.0

ผลลัพธ์ที่ต้องการ

ความรู้

แยกงานอาสาสมัคร งานประสาน และงานที่ต้องส่งต่อผู้รับผิดชอบ

ทักษะ

จัดทำบัตรงานที่จับคู่ความสามารถกับขอบเขตและผู้ประสาน

จริยธรรม

ตอบข้อกังวลด้วยความเคารพโดยไม่สัญญาเกินบทบาทหรือเปิดเผยเรื่องส่วนตัว

ลักษณะบุคคล

รับผิดชอบข้อจำกัดของตนและปรับงานตามข้อมูลย้อนกลับ

ลงมือทำผ่านกิจกรรม

กิจกรรมต้นฉบับ: สร้างแผนงานโต๊ะข้อมูลชุมชนสมมติ มีแผนผังผู้ร่วมงาน บัตรงานสามใบ และบันทึกรับฟัง–ตอบกลับ สลับบทอาสาสมัคร ผู้รับบริการ และผู้ประสานสองรอบ รอบหลังเพิ่มคำขอส่วนตัวและคำขอเปลี่ยนงาน ส่งบัตรฉบับแก้ บันทึกส่งมอบ และเหตุผลที่ไม่รับปากเกินบทบาท ใช้ข้อมูลสมมติทั้งหมด รูบริกนี้ประเมินผลงานเรียนรู้ ไม่รับรองคุณสมบัติอาสาสมัครจริง

เก็บหลักฐานเพื่อประเมิน

ความรู้

แผนผังบทบาทพร้อมเหตุผลและอ้างอิง

VOL-K
ทักษะ

บัตรงานสามใบและบันทึกส่งต่อที่เพื่อนทดสอบใช้ได้

VOL-S
จริยธรรม

บทสนทนาสมมติและเหตุผลการเลือกช่องทางส่งต่อ

VOL-E
ลักษณะบุคคล

บันทึกเปลี่ยนงาน การส่งมอบ และข้อสังเกตจากเพื่อนสองรอบ

VOL-C

อินโฟกราฟิกสังเคราะห์เพื่อการเรียนรู้ของโครงการ แสดงผลลัพธ์ กิจกรรม และหลักฐานที่เสนอ ยังไม่ใช่กรอบประเมินที่มหาวิทยาลัยรับรอง

เอกสารประกอบโมดูล:[ifrc-volunteering-policy-2022][ifrc-cea-guide-2021][ddpm-preparedness-plan]

แนะนำให้อ่านก่อน: พื้นฐาน HADR และการช่วยเหลือที่ยึดประชาชนเป็นศูนย์กลาง น้ำท่วม 2554: ผลกระทบข้ามระบบและการฟื้นฟู จากคำเตือนสู่การลงมือ ประเมินความต้องการและเขียนสรุปสถานการณ์

เริ่มจากหุ้นส่วนในพื้นที่

แผน ปภ. หน้า 89 กล่าวถึงการร่วมคิด ร่วมวางแผน และพัฒนาความร่วมมือของภาคประชาชนกับอาสาสมัคร โดยให้ชุมชนเป็นศูนย์กลาง ใช้ประเด็นนี้ตั้งคำถามว่าแผนงานของทีมรับฟังใครบ้าง ไม่ถือว่าอาสาสมัครทุกกลุ่มมีบทบาทหรืออำนาจเหมือนกัน

แบบฝึกต้นฉบับ: ชุมชนตลาดสมมติมีกลุ่มร้านค้า ผู้เช่าห้อง และชมรมเยาวชน ทีมได้รับงานจัดโต๊ะข้อมูล ให้ทำแผนผังว่ากลุ่มใดให้ข้อมูล กลุ่มใดร่วมออกแบบ และใครประสานกับหน่วยงานท้องถิ่น เพิ่มตัวละครที่มาประชุมไม่ได้หนึ่งคนแล้วเสนอวิธีรับฟัง อย่าให้ผู้พูดดังที่สุดเป็นตัวแทนทุกคนโดยอัตโนมัติ

อ่านต้นทาง: [ddpm-preparedness-plan]

จับคู่ความสามารถกับขอบเขตงาน

นโยบายอาสาสมัคร IFRC ปี 2565 หน้า PDF 3–5 กล่าวถึงการเรียนรู้ ความสามารถ ความปลอดภัย และการมีส่วนร่วมของอาสาสมัครที่หลากหลาย นโยบายนี้ใช้กับเครือข่าย IFRC; บทเรียนใช้เป็นหลักคิดประกอบแผนไทย ไม่ใช่ข้อกำหนดรับอาสาสมัครหรือหนังสือมอบหมายของไทย

แบบฝึกต้นฉบับ: มีผู้สมัครสามคน คนแรกสื่อสารสองภาษา คนที่สองจัดข้อมูลได้ คนที่สามยังไม่ผ่านการปฐมนิเทศ ให้ทำบัตรงานโต๊ะข้อมูล งานตรวจบันทึก และงานเรียนรู้ร่วมกับพี่เลี้ยง แต่ละใบระบุสิ่งที่จะทำ สิ่งที่เกินบทบาท ผู้ถามเมื่อติดขัด และหลักฐานส่งมอบ ถ้าพบงานที่ไม่มีความสามารถรองรับ ให้คงเป็นช่องว่างแทนการแต่งคุณสมบัติให้ผู้สมัคร

อ่านต้นทาง: [ifrc-volunteering-policy-2022]

ชี้แจงงานและยอมรับข้อจำกัด

IFRC หน้า PDF 4 กล่าวถึงการประเมินความสามารถตามบทบาท การฝึกด้านความปลอดภัย และการสนับสนุนอาสาสมัคร บทเรียนจึงให้ฝึกบอกข้อจำกัดกับผู้ประสานงาน ไม่มีการมอบหมายกู้ภัย การแพทย์ การสำรวจพื้นที่อันตราย หรือการกำหนดเวลาเข้าเวรที่ใช้จริง

แบบฝึกต้นฉบับ: ให้เพื่อนอ่านบัตรงานแล้วถามว่า 'ถ้าเจอคำถามที่ตอบไม่ได้จะทำอย่างไร' จากนั้นเพิ่มบัตรว่าเจ้าของงานเหนื่อยและต้องขอเปลี่ยน ให้ร่างข้อความแจ้งข้อจำกัดและส่งมอบงานค้างโดยไม่ตำหนิผู้ขอพัก ผู้ตรวจดูว่าใครรับงานต่อและข้อมูลใดยังต้องยืนยัน การซ้อมจบเมื่อผู้รับงานอธิบายงานค้างได้ ไม่ใช่เมื่อผู้ส่งพูดจบ

อ่านต้นทาง: [ifrc-volunteering-policy-2022]

รับฟังแล้วส่งต่ออย่างเหมาะสม

คู่มือ CEA หน้า 107–109 กล่าวถึงช่องทางที่ชุมชนเลือก การตอบและใช้ข้อมูลย้อนกลับ ตลอดจนการแยกเรื่องอ่อนไหวและส่งต่ออย่างเหมาะสม ใช้หลักนี้ออกแบบการสนทนาที่ไม่รับปากเกินข้อมูลและบทบาท ไม่ให้ผู้เรียนสืบสวนเรื่องร้องเรียนส่วนตัวในชั้นเรียน

แบบฝึกต้นฉบับ: ตัวละครบอกว่าโต๊ะข้อมูลเปิดในเวลาที่ตนมาไม่ได้ และต้องการคุยเรื่องส่วนตัว ให้ร่างคำตอบสองส่วน ส่วนแรกถามความสะดวกเพื่อปรับบริการ ส่วนที่สองเสนอส่งต่อผ่านบทบาทผู้รับเรื่องที่กำหนดในบัตร โดยไม่บันทึกเรื่องส่วนตัวลงกระดานสาธารณะ ถ้ายังไม่มีช่องทางที่ตรวจไว้ ให้ระบุว่าต้องถามผู้ประสานงาน ไม่สร้างหมายเลขติดต่อจริง

อ่านต้นทาง: [ifrc-cea-guide-2021]

ตอบกลับและปรับแผน

คู่มือ CEA หน้า 108 และ 111 ให้สื่อสารผลการดำเนินการและตรวจว่าช่องทางรับฟังใช้ได้หรือไม่ จำนวนน้อยของข้อคิดเห็นไม่ยืนยันว่าปราศจากปัญหา ส่วน IFRC หน้า PDF 4 กล่าวถึงการติดตามความเป็นอยู่และแรงจูงใจของอาสาสมัคร ทั้งผู้รับบริการและผู้ทำงานจึงเป็นมุมมองสำหรับทบทวนในแบบฝึก

แบบฝึกต้นฉบับ: หลังรับข้อเสนอ ทีมเปลี่ยนเวลาจำลองของโต๊ะข้อมูล ให้เขียนว่าเปลี่ยนอะไร ทำไม และจะถามใครเพื่อดูผล ถ้าเปลี่ยนไม่ได้ ให้บอกข้อจำกัดที่มีในบัตรและทางเลือกที่ยังพิจารณาได้ ให้เพื่อนตรวจว่าคำตอบกลับไปถึงตัวละครผู้เสนอหรือยัง แล้วให้ผู้รับงานใหม่ระบุหนึ่งสิ่งที่ต้องส่งต่อรอบถัดไป

เห็นกระบวนการเป็นภาพเดียว

แผนภาพสังเคราะห์เพื่อช่วยทบทวน ใช้ร่วมกับเนื้อหาและเอกสารต้นทาง

  1. ทำแผนผังผู้ร่วมงาน

    ระบุชุมชน ผู้ประสาน และกลุ่มที่ยังไม่ได้รับฟัง

  2. ทำบัตรงาน

    จับคู่ความสามารถกับงาน ขอบเขต และผู้รับคำถาม

  3. ซ้อมรับฟังและส่งต่อ

    ใช้ข้อเสนอเรื่องเวลาและคำขอส่วนตัวสมมติทดสอบบทสนทนา

  4. เปลี่ยนคนและทบทวน

    เปลี่ยนเจ้าของงาน รับข้อมูลย้อนกลับ และแก้บัตรพร้อมคำอธิบาย

สถานการณ์สมมติ

ลองตัดสินใจจากสถานการณ์

สถานการณ์สมมติของโครงการ: อาสาสมัครโต๊ะข้อมูลถูกขอให้รับปากว่าจะส่งสิ่งของให้ครอบครัวหนึ่ง แต่บัตรงานไม่มีอำนาจจัดสรร และผู้ขอต้องการเล่าเรื่องส่วนตัว ขณะเดียวกันอาสาสมัครขอเปลี่ยนงานเพราะเหนื่อย ทางเลือกใดเหมาะกับขอบเขตแบบฝึก

จากความรู้สู่หลักฐานการเรียนรู้

กิจกรรมต้นฉบับ: สร้างแผนงานโต๊ะข้อมูลชุมชนสมมติ มีแผนผังผู้ร่วมงาน บัตรงานสามใบ และบันทึกรับฟัง–ตอบกลับ สลับบทอาสาสมัคร ผู้รับบริการ และผู้ประสานสองรอบ รอบหลังเพิ่มคำขอส่วนตัวและคำขอเปลี่ยนงาน ส่งบัตรฉบับแก้ บันทึกส่งมอบ และเหตุผลที่ไม่รับปากเกินบทบาท ใช้ข้อมูลสมมติทั้งหมด รูบริกนี้ประเมินผลงานเรียนรู้ ไม่รับรองคุณสมบัติอาสาสมัครจริง

เกณฑ์ทำได้ตามเป้าหมายยังต้องพัฒนา
บทบาทและขอบเขตแยกงาน ความสามารถ ช่องว่าง และผู้ประสานชัดเจนถือว่าความตั้งใจเท่ากับความสามารถหรือขอบเขตไม่ชัด
ความเคารพในการรับฟังรับฟังข้อจำกัดการเข้าถึงและส่งต่อเรื่องส่วนตัวตามบัตรรับปากเกินบทบาทหรือเปิดเผยเรื่องส่วนตัว
การร่วมวางแผนแผนมีเสียงจากหลายกลุ่มและวิธีรับฟังผู้มาประชุมไม่ได้ใช้ความเห็นผู้ประสานหรือผู้นำเพียงคนเดียว
การเรียนรู้และส่งมอบผู้รับอธิบายงานค้างได้ และฉบับแก้แสดงผลของข้อมูลย้อนกลับงานค้างไม่มีเจ้าของหรือแก้โดยไม่อธิบาย

เกณฑ์นี้เป็นข้อเสนอเพื่อให้ผู้สอนนำไปปรับใช้ ไม่ใช่เกณฑ์รับรองของมหาวิทยาลัย

ตรวจความเข้าใจ

ตอบให้ครบ 5 ข้อ แล้วตรวจคำตอบพร้อมเหตุผล คะแนนนี้ใช้ทบทวนด้วยตนเอง

1ข้อใดใช้แผน ปภ. หน้า 89 ในแบบฝึกได้ตรงขอบเขต
2ผู้สมัครยังไม่ผ่านการปฐมนิเทศ บัตรงานใดเหมาะกับโจทย์
3คำขอส่วนตัวสมมติควรจัดการอย่างไรในบทสนทนา
4หลักฐานใดแสดงว่าส่งมอบงานฝึกได้ชัดเจน
5ไม่มีข้อคิดเห็นใหม่จากโต๊ะข้อมูล สรุปอะไรได้

อ้างอิงและตรวจสอบต่อ

อ้างอิงโมดูลนี้

PK-Research. (2026). อาสาสมัครกับการทำงานร่วมกับชุมชน (volunteer-community, v0.1.0). HADR–CPX Knowledge Commons. https://hadr-cpx.pk-research.work/th/modules/volunteer-community/